Esei • Selasa, 21 Desember 2010 @ 17:21 diunggah oleh zen

Dari Suatu Hari Yang Pendek di Yogyakarta

Yogyakarta, 17 Desember 1949.

Bung Karno mengenakan satu setel pakaian yang mungkin didesainnya sendiri. Krah itu memanjang ke atas, menutupi seluruh leher. Jas dengan sederet kancing itu tanpa dasi. Di bahunya ada epaulet tipis seperti tanda pangkat seorang marsekal. Pici hitamnya tampak lebih tinggi dari biasa, satu kontras yang necis buat seluruh kostum yang putih sampai warna sepatu.

Dengan sosoknya yang lebih jangkung dari orang-orang di sekitarnya, dengan tubuh yang ramping dan paras tampan, ia sadar ia bintang utama dalam prosesi itu.

Mereka berjalan melewati gerbang Kraton, menuju balairung Sitihinggil. Di depan: Fatmawati Sukarno, cantik di bawah kerudungnya yang berenda, bersama Rahmi Hatta, rupawan dengan rambutnya yang hitam pekat. Bung Karno di saf berikutnya berjalan didampingi Mohammad Roem. Di belakangnya: Bung Hatta, berjas warna terang.

Sejumlah opsir tentara, berdasi yang diselipkan ke baju seragam khaki, berjalan menyusul. Kemudian tampak sebarisan perempuan, memakai gaun, dengan wajah santai dan riang, mungkin pegawai kementerian atau aktivis politik.

Lalu acara resmi pun di mulai di ruang yang lazim dipakai untuk menghadap raja-raja Yogya itu: upacara pengambilan sumpah Presiden Republik Indonesia Serikat.

Lanjut..

Bookmark and Share
Puisi • Kamis, 2 Desember 2010 @ 18:29 diunggah oleh zen

Gandari

Lima hari sebelum ibu para Kurawa itu membalut matanya dengan sehelai kain hitam, mendampingi suaminya, raja buta itu, sampai kelak, beberapa detik sebelum ajal…

la, yang tak ingin lagi melihat dunia, sore itu
menengok ke luar jendela buat terakhir kalinya:

Sebuah parit merayap ke arah danau. Dua ekor tikus mati,
hanyut. Sebilah papan pecah mengapung.
Sebatang ranting tua mengapung.

Di permukaan telaga, di utara, dua orang
mengayuh jukung yang tipis, dengan
dayung yang putus asa.

Ombak seakan-akan mati. Air menahan mereka.

“Mereka lari dari koloni kusta,” kata Gandari dalam hati,
“dan mereka lihat warna hitam
yang berhimpun di atas bukit.”

Malam, sebenarnya mendung, seakan mendekat.
Air naik deras ke langit:
sebuah pusaran, sebelum hujan datang, lebat,
menghantam danau.

Dan angkasa gemetar
Dan mengubah diri ke dalam putting beliun.

Lanjut..

Bookmark and Share
Esei • Kamis, 2 Desember 2010 @ 02:11 diunggah oleh zen

Bebuka Kanggo Novel “Wong Njaba”

Pengantar: Saya diminta Henri Chambert-Loir untuk menulis pengantar novel Albert Camus “l’Etranger” yang diterjemahkan ke dalam bahasa Jawa jadi “Wong Njaba”. Saya belum yakin bahwa judul itu menarik, tapi itu soal lain. Yang bagi saya “menarik” (dan menantang) ialah harus menulis satu esei tentang pemikiran seorang Prancis dalam bahasa Jawa. Ternyata sulit sekali. Lebih sulit ketimbang menuilis tembang dan teks wayang. Silakan baca dan dikoreksi.

Albert Camus kuwi sakwijining pujangga Prancis sing linuwih ing sastra anggitan lan gagasan. Apik ing perkara ngroncé basa, limpad ing nglimbang budi lan pangerti. Mula mèh kabèh tulisané amot pamikir sing bisa kanggo nggagas perkaraning kauripan lan uga dadi sangu wawasan kanggo sapa baé sing dhemen nyatitèni tekdiring titah, lelakoning dumadi.

Sapandulon, Camus mau nduwè panyurasa lan gagasan sing surem bab jangka lan jangkahé menungsa. Kanggoné Camus, sipaté urip kuwi satata, ora langgeng, mobah-mosik tanpa panuju. Menungsa mesthi mati, ora ngerti apa sakjané sing dikarepké sing gawé urip — apa manèh ora bisa dipesthèkke yèn “gusti sing murbèng dumadi” kuwi sakjatiné ana.

Kahanan mau sing dijenengeni “absurditas”. Sing dadi masalah, apa absurditas kuwi patut dadi wewaton kanggo nulak apa-apa sing ana ing alam donya. “Ana pitakonan siji sing pancèn wigati ing tlatah filsafat, yakuwi nglayu. Naker uriping manungsa, apa pancèn ambejaji dilakoni, kuwi prasasat njawab pitakonan sing paling dhasar.” Mengkono kuwi pambukaning buku Le Myth de Sisyphe (Caritaning Sisifus) sing diterbitké ing taun 1943.

Dongèng mau dicuplik saka mitologi Yunani, nyritakké sakwijning wong sekti, setengah déwa, Sisifus jenengé, sing nandhang pepancasaning para déwa. Sisifus dipidana kudu ngangkut watu gedhé siji, digéndhong ing gegeré, munggah gunung dhuwur nganti pencit. Nanging sak tekané ing pucuk, watu mau bakal dipesthèkké ngglindhing mengisor manèh. Sisifus kudu mèlu mudhun. Watu mau kudu dijupuk manèh lan disunggi. Sisifus ya kudu mbalèni napak menggèh-menggèh menyang puncak. Mengkono kuwi saklawasé. Ora bakal cuthel, ora ana pamungkas.

Lanjut..

Bookmark and Share